Bước 6: Rà Soát Toàn Diện Để Đáp Ứng Tiêu Chuẩn Đặc Thù Của Từng Thị Trường Xuất Khẩu

MỤC LỤC

Trong chuỗi 6 bước công tác chuẩn bị tiềm lực cho doanh nghiệp trước khi tham gia thị trường quốc tế, Bước 6 – Rà soát lại toàn bộ để đáp ứng tiêu chuẩn đặc thù của từng thị trường là bước cuối cùng nhưng mang tính quyết định. Đây là giai đoạn giúp doanh nghiệp “chốt an toàn” trước khi chính thức đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chuẩn bị tốt về vốn, pháp lý, sản phẩm, chứng nhận và nhân sự, nhưng vẫn gặp rủi ro lớn khi xuất khẩu chỉ vì chưa rà soát đầy đủ các yêu cầu đặc thù của thị trường mục tiêu. Hệ quả có thể là hàng hóa bị trả về, bị xử phạt, phát sinh chi phí lớn, hoặc nghiêm trọng hơn là mất uy tín ngay từ đơn hàng đầu tiên. Do đó, trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp cần rà soát tổng thể để đảm bảo sản phẩm, hồ sơ và quy trình đều tuân thủ đúng quy định của thị trường nhập khẩu.

Mỗi thị trường có một hệ tiêu chuẩn riêng

Một nguyên tắc quan trọng trong thương mại quốc tế là không tồn tại một bộ tiêu chuẩn chung cho tất cả các thị trường. Mỗi quốc gia, mỗi khu vực đều có hệ thống quy định và tiêu chuẩn riêng mà doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ.

Tại thị trường Mỹ, các mặt hàng thực phẩm, mỹ phẩm và dược phẩm phải tuân thủ quy định của FDA, đáp ứng các yêu cầu của luật FSMA về an toàn thực phẩm, bên cạnh các tiêu chuẩn công nghiệp như ASTM và ANSI.

Đối với thị trường châu Âu, sản phẩm công nghiệp và điện tử cần có chứng nhận CE; các sản phẩm liên quan đến hóa chất và vật liệu phải tuân thủ REACH; nông sản hữu cơ cần đạt EU Organic; đồng thời doanh nghiệp còn phải đáp ứng các quy định ngày càng khắt khe về môi trường và bao bì như EPR hay Green Deal.

Tại Nhật Bản, các tiêu chuẩn như JAS đối với thực phẩm và nông sản, hoặc JIS đối với an toàn công nghiệp là yêu cầu bắt buộc.

Riêng với thị trường Trung Đông và các quốc gia Hồi giáo, chứng nhận Halal gần như là điều kiện tiên quyết đối với thực phẩm và mỹ phẩm, và một số quốc gia như Ả Rập Xê Út còn yêu cầu thêm các chứng nhận riêng như SASO.

Những khác biệt này cho thấy doanh nghiệp bắt buộc phải nghiên cứu kỹ thị trường mục tiêu, thay vì áp dụng một cách máy móc các tiêu chuẩn chung.

Quy trình rà soát và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường

Để đảm bảo hàng hóa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp có thể thực hiện theo một quy trình gồm bốn bước cơ bản. Trước hết, doanh nghiệp cần xác định rõ thị trường mục tiêu mà mình hướng đến. Tiếp theo, doanh nghiệp tra cứu các yêu cầu nhập khẩu chính thức thông qua các nguồn đáng tin cậy như ITC, hiệp hội ngành hàng hoặc website của cơ quan quản lý nhà nước tại thị trường nhập khẩu. Sau đó, doanh nghiệp liên hệ với các tổ chức chứng nhận được công nhận tại thị trường đó để tiến hành đánh giá và chứng nhận. Cuối cùng là hoàn tất chứng nhận, đồng thời cập nhật đầy đủ bao bì, nhãn mác và hồ sơ sản phẩm theo đúng quy định trước khi xuất hàng.

Những sai lầm phổ biến doanh nghiệp thường gặp

Trong thực tế triển khai, nhiều doanh nghiệp vẫn mắc phải những sai lầm quen thuộc. Thứ nhất là chỉ dựa vào các tiêu chuẩn chung như ISO hay HACCP mà không xem xét các yêu cầu riêng của từng thị trường, dẫn đến việc bị từ chối nhập khẩu. Thứ hai là không cập nhật kịp thời các thay đổi trong quy định, điển hình như việc EU liên tục bổ sung và điều chỉnh danh mục REACH. Thứ ba là sử dụng các chứng nhận kém uy tín hoặc không được công nhận, điều này không chỉ khiến hàng hóa bị từ chối mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và cơ hội kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp.

Bài học từ thực tiễn xuất khẩu

Một ví dụ điển hình là trường hợp doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu thủy sản sang Mỹ. Ban đầu, doanh nghiệp đã có HACCP và ISO 22000 nên cho rằng như vậy là đủ. Tuy nhiên, khi làm thủ tục nhập khẩu, lô hàng vẫn bị giữ lại do doanh nghiệp chưa đăng ký FDA theo yêu cầu của luật FSMA. Chỉ sau khi hoàn tất đăng ký FDA và điều chỉnh nhãn mác theo đúng quy định của thị trường Mỹ, các lô hàng tiếp theo mới được thông quan thuận lợi và còn được khách hàng đánh giá cao. Bài học rút ra là chứng nhận chung là cần, nhưng chưa đủ; doanh nghiệp phải đáp ứng đúng các tiêu chuẩn đặc thù của từng thị trường mục tiêu.

Hoàn thiện nền tảng để xuất khẩu bền vững

Như vậy, với Bước 6, doanh nghiệp đã hoàn tất 6 bước công tác chuẩn bị tiềm lực, bao gồm: chuẩn bị vốn và kế hoạch tài chính; hoàn thiện hồ sơ pháp lý và giấy phép kinh doanh; chuẩn bị mẫu sản phẩm và bộ hồ sơ sản phẩm; chuẩn bị chứng nhận chất lượng và chứng nhận sản xuất; xây dựng đội ngũ xuất khẩu có năng lực; và cuối cùng là rà soát toàn diện để đáp ứng tiêu chuẩn đặc thù của từng thị trường.

Sáu bước này có mối liên kết chặt chẽ với nhau, tạo nên nền tảng giúp doanh nghiệp xuất khẩu một cách chủ động, an toàn và bền vững trong môi trường thương mại quốc tế ngày càng cạnh tranh.