Trong hoạt động sản xuất và xuất nhập khẩu, một sản phẩm phải trải qua nhiều công đoạn trước khi đến tay người tiêu dùng. Hành trình đó có thể bắt đầu từ nhà cung cấp nguyên vật liệu, đi qua nhà máy, kho hàng, cảng biển, đơn vị vận tải và hệ thống phân phối.
Toàn bộ mạng lưới liên kết này được gọi là Supply Chain – Chuỗi cung ứng, một khái niệm nền tảng trong lĩnh vực Logistics và Quản trị Chuỗi cung ứng – Logistics & Supply Chain Management.
Supply Chain – Chuỗi cung ứng là gì?
Supply Chain là mạng lưới gồm các cơ sở, doanh nghiệp, con người, nguồn lực và hoạt động phối hợp với nhau để đưa sản phẩm từ nguồn nguyên vật liệu ban đầu đến khách hàng cuối cùng.
Một định nghĩa thường được sử dụng về chuỗi cung ứng là:
“A supply chain is a network of facilities and distribution options that performs the functions of procurement of materials, transformation of these materials into intermediate and finished products, and the distribution of these finished products to customers.”
Có thể hiểu như sau:
Chuỗi cung ứng là mạng lưới các cơ sở và phương án phân phối, thực hiện chức năng mua sắm nguyên vật liệu, chuyển đổi nguyên vật liệu thành sản phẩm trung gian và thành phẩm, sau đó phân phối thành phẩm đến khách hàng.
Như vậy, chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm hoạt động vận chuyển hàng hóa. Đây là một hệ thống rộng lớn, kết nối từ quá trình tìm nguồn cung, mua nguyên vật liệu, sản xuất và lưu kho đến vận tải, phân phối và phục vụ khách hàng.
Các mắt xích cơ bản trong chuỗi cung ứng
Tùy theo đặc điểm sản phẩm và mô hình kinh doanh, một chuỗi cung ứng có thể bao gồm:
-
Nhà cung cấp nguyên vật liệu;
-
Nhà máy và cơ sở sản xuất;
-
Kho nguyên liệu và kho thành phẩm;
-
Đơn vị vận tải nội địa;
-
Cảng biển, sân bay hoặc ga hàng hóa;
-
Hãng tàu, hãng hàng không và các đơn vị vận chuyển quốc tế;
-
Trung tâm phân phối;
-
Nhà bán buôn và nhà bán lẻ;
-
Khách hàng cuối cùng.
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, một lô hàng có thể được vận chuyển qua nhiều địa điểm và phương thức khác nhau. Chẳng hạn, hàng hóa được đưa từ nhà máy đến kho bằng xe tải, tiếp tục vận chuyển ra cảng, xếp lên tàu biển, dỡ tại cảng đích rồi chuyển đến trung tâm phân phối trước khi giao cho khách hàng.
Mỗi đơn vị tham gia là một mắt xích trong chuỗi cung ứng và đều có khả năng ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn bộ hệ thống.
Ba hoạt động cốt lõi của chuỗi cung ứng
Xét theo định nghĩa cơ bản, chuỗi cung ứng thực hiện ba nhóm chức năng chính.
1. Procurement of Materials – Mua sắm nguyên vật liệu
Đây là quá trình tìm kiếm, lựa chọn và mua nguyên liệu, linh kiện hoặc hàng hóa cần thiết cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Doanh nghiệp cần lựa chọn nhà cung cấp phù hợp, thương lượng giá, xác định tiêu chuẩn chất lượng và bảo đảm nguyên vật liệu được giao đúng thời hạn.
Nếu nguồn nguyên liệu bị gián đoạn, hoạt động sản xuất và giao hàng ở những giai đoạn sau cũng có thể bị ảnh hưởng.
2. Transformation – Chuyển đổi và sản xuất
Transformation là quá trình chuyển đổi nguyên vật liệu thành sản phẩm trung gian hoặc thành phẩm.
Quá trình này có thể bao gồm:
-
Gia công nguyên vật liệu;
-
Sản xuất linh kiện;
-
Lắp ráp sản phẩm;
-
Kiểm tra chất lượng;
-
Đóng gói và hoàn thiện hàng hóa.
Trong đó, Intermediate Products – Sản phẩm trung gian là những sản phẩm đang ở một công đoạn của quá trình sản xuất. Finished Products – Thành phẩm là sản phẩm đã hoàn thiện và sẵn sàng được đưa ra thị trường.
3. Distribution – Phân phối
Sau khi hoàn tất sản xuất, thành phẩm cần được lưu kho, vận chuyển và phân phối đến thị trường.
Hoạt động phân phối có thể được thực hiện trực tiếp từ nhà sản xuất đến khách hàng hoặc thông qua nhiều Distribution Channels – Kênh phân phối như đại lý, nhà bán buôn, nhà bán lẻ và các nền tảng thương mại điện tử.
Mục tiêu của hoạt động này là đưa đúng sản phẩm đến đúng khách hàng, tại đúng địa điểm và vào đúng thời điểm.
Chuỗi cung ứng là một mạng lưới liên kết
Một nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ là:
Supply Chain is not a single activity, but a connected network of activities.
Chuỗi cung ứng không phải là một hoạt động riêng lẻ mà là một mạng lưới gồm nhiều hoạt động liên kết với nhau.
Một sự cố xảy ra tại một mắt xích có thể tạo ra ảnh hưởng dây chuyền. Ví dụ:
-
Nhà cung cấp giao nguyên liệu chậm khiến nhà máy phải ngừng sản xuất;
-
Sản xuất chậm làm kế hoạch đóng hàng và đặt tàu bị thay đổi;
-
Tắc nghẽn tại cảng khiến thời gian vận chuyển kéo dài;
-
Hàng đến trễ làm doanh nghiệp thiếu sản phẩm để phân phối;
-
Chi phí phát sinh có thể làm tăng giá bán và ảnh hưởng đến khách hàng.
Vì vậy, quản trị chuỗi cung ứng đòi hỏi doanh nghiệp phải phối hợp đồng bộ giữa mua hàng, sản xuất, lưu kho, vận tải, phân phối và quản lý thông tin.
Chuỗi cung ứng ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp?
Một chuỗi cung ứng được tổ chức hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp:
-
Kiểm soát tốt chi phí mua hàng và sản xuất;
-
Giảm lượng hàng tồn kho không cần thiết;
-
Rút ngắn thời gian giao hàng;
-
Nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu;
-
Hạn chế nguy cơ gián đoạn hoạt động;
-
Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng;
-
Tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Ngược lại, chuỗi cung ứng thiếu liên kết có thể dẫn đến chậm giao hàng, tồn kho cao, thiếu nguyên liệu, phát sinh chi phí và suy giảm mức độ hài lòng của khách hàng.
Phân biệt Supply Chain và Logistics
Supply Chain và Logistics có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Logistics tập trung vào việc lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát quá trình lưu chuyển, lưu trữ hàng hóa cùng thông tin liên quan. Các hoạt động logistics thường bao gồm vận tải, kho bãi, đóng gói, xử lý đơn hàng và giao nhận.
Trong khi đó, Supply Chain có phạm vi rộng hơn, bao gồm toàn bộ mạng lưới từ nhà cung cấp nguyên liệu đến khách hàng cuối cùng. Logistics là một bộ phận quan trọng của chuỗi cung ứng.
Có thể hiểu ngắn gọn:
-
Logistics: Quản lý dòng lưu chuyển và lưu trữ hàng hóa;
-
Supply Chain: Quản lý toàn bộ mạng lưới tạo ra và đưa sản phẩm đến khách hàng.
Thuật ngữ tiếng Anh về chuỗi cung ứng cần ghi nhớ
-
Supply Chain: Chuỗi cung ứng
-
Supply Chain Management: Quản trị chuỗi cung ứng
-
Network of Facilities: Mạng lưới các cơ sở
-
Procurement of Materials: Mua sắm nguyên vật liệu
-
Supplier: Nhà cung cấp
-
Transformation: Quá trình chuyển đổi
-
Production: Sản xuất
-
Intermediate Products: Sản phẩm trung gian
-
Finished Products: Thành phẩm
-
Warehousing: Hoạt động kho bãi
-
Transportation: Hoạt động vận tải
-
Distribution: Phân phối
-
Distribution Channels: Các kênh phân phối
-
Customers: Khách hàng
-
End Customer: Khách hàng cuối cùng
Đây là những thuật ngữ nền tảng thường xuyên xuất hiện trong lĩnh vực mua hàng, sản xuất, xuất nhập khẩu, logistics và quản trị chuỗi cung ứng.
Kết luận
Bản chất của chuỗi cung ứng nằm ở sự kết nối giữa nhiều doanh nghiệp, cơ sở và hoạt động để đưa sản phẩm từ nguồn nguyên liệu đến khách hàng cuối cùng. Mỗi mắt xích đều có vai trò riêng và có thể tác động trực tiếp đến chi phí, tiến độ giao hàng cũng như khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.
Hiểu đúng về Supply Chain sẽ giúp học viên xây dựng nền tảng kiến thức cần thiết trước khi tìm hiểu sâu hơn về Procurement – Mua hàng, Production – Sản xuất, Warehousing – Kho bãi, Transportation – Vận tải và Distribution – Phân phối.
Thông qua chuỗi bài học Tiếng Anh Xuất nhập khẩu – English for Import–Export, SIMEX mong muốn giúp học viên vừa nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, vừa hiểu cách những khái niệm này được vận dụng trong hoạt động thực tế của doanh nghiệp.
SIMEX – Học nghiệp vụ, hiểu quy trình, ứng dụng trong thực tế.
