Trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều mặt hàng bắt buộc phải trải qua quá trình kiểm dịch, kiểm tra chất lượng hoặc vệ sinh an toàn thực phẩm trước khi được thông quan. Quá trình lấy mẫu và chờ kết quả thường kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, khiến doanh nghiệp phải gánh chịu các khoản chi phí lưu container, lưu bãi, nâng hạ và phụ phí khổng lồ.
Nhằm tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ luân chuyển hàng hóa, pháp luật hải quan đã ban hành cơ chế mang hàng về bảo quản. Đây được xem là "cứu cánh" giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, tuy nhiên cần nắm vững các quy định pháp lý để áp dụng đúng luật và tránh các rủi ro không đáng có.
1. Bản chất của việc mang hàng về bảo quản
Mang hàng về bảo quản là thủ tục cho phép doanh nghiệp nhập khẩu được đưa hàng hóa từ cửa khẩu hoặc cảng biển về kho bãi của mình để lưu giữ trong thời gian chờ cơ quan chuyên ngành ban hành kết quả kiểm tra.
Mặc dù hàng đã rời khỏi cảng, nhưng về mặt pháp lý, lô hàng này vẫn chưa được thông quan và vẫn đang chịu sự giám sát của cơ quan Hải quan.
2. Bốn nguyên tắc bắt buộc khi mang hàng về bảo quản
Để tận dụng cơ chế này một cách an toàn, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần tuân thủ tuyệt đối 4 nguyên tắc cốt lõi sau:
2.1. Phải xin phép và được cơ quan Hải quan chấp thuận
Việc mang hàng về bảo quản không phải là đặc quyền tự động. Doanh nghiệp cần lập công văn đề nghị gửi đến Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai. Chỉ sau khi xem xét hồ sơ và đánh giá điều kiện quản lý, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan mới ra quyết định chấp thuận cho phép đưa hàng về kho.
2.2. Bảo quản nguyên trạng hàng hóa
Đây là yếu tố quan trọng nhất. Doanh nghiệp phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về việc giữ nguyên trạng lô hàng tại địa điểm đã đăng ký. Doanh nghiệp tuyệt đối không được:
-
Tự ý bóc dỡ bao bì, tem niêm phong hoặc chia nhỏ lô hàng.
-
Đưa nguyên vật liệu vào dây chuyền sản xuất.
-
Tiêu thụ nội địa, chuyển nhượng hoặc sử dụng vào bất kỳ mục đích thương mại nào khi chưa có quyết định thông quan chính thức.
2.3. Tuân thủ thời hạn nộp kết quả 30 ngày
Pháp luật quy định rõ một mốc thời gian bắt buộc: Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày được phép mang hàng về bảo quản, doanh nghiệp phải hoàn tất việc kiểm tra chuyên ngành và nộp đầy đủ kết quả cho cơ quan hải quan để xử lý bước tiếp theo.
Lưu ý: Đối với hàng hóa chịu sự quản lý đồng thời của nhiều cơ quan (ví dụ: vừa kiểm dịch, vừa kiểm tra chất lượng), thủ tục vẫn được thực hiện theo cơ chế thống nhất để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Cơ quan hải quan chỉ chính thức thông quan khi kết quả kiểm tra đáp ứng đầy đủ mọi điều kiện theo quy định.
2.4. Chế tài xử lý vi phạm rất nghiêm khắc
Nếu doanh nghiệp lạm dụng chính sách, tự ý sử dụng hàng hóa trước khi được thông quan, chậm nộp kết quả hoặc cố tình kéo dài thời gian, hậu quả pháp lý sẽ rất nặng nề. Doanh nghiệp không chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn có nguy cơ bị:
-
Buộc khắc phục hậu quả.
-
Truy thu các khoản nghĩa vụ thuế, phí phát sinh.
-
Đánh tụt hạng mức độ tuân thủ pháp luật hải quan, gây khó khăn cho các lô hàng nhập khẩu sau này.
Kết Luận
Thủ tục mang hàng về bảo quản là một cơ chế quản lý linh hoạt, vừa tạo thuận lợi, tiết kiệm chi phí lưu bãi, vừa giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra trách nhiệm lớn lao đối với chủ hàng. Việc thực hiện đúng và đủ các quy định pháp luật là chìa khóa để biến cơ chế này thành lợi thế cạnh tranh thực sự của doanh nghiệp.
