Bước 4: Phân Tích Thị Trường Vĩ Mô – Đừng Xuất Khẩu Khi Chưa Nhìn Bức Tranh Lớn

MỤC LỤC

Sau khi doanh nghiệp đã hoàn tất các bước nền tảng như xác định USP của sản phẩm, phân tích nhu cầu thị trường mục tiêu và đánh giá đối thủ cạnh tranh, bước tiếp theo mang ý nghĩa quyết định chính là phân tích thị trường vĩ mô. Đây là giai đoạn giúp doanh nghiệp nhìn ra bức tranh tổng thể của thị trường quốc tế trước khi đưa ra quyết định thâm nhập.

Ở cấp độ vĩ mô, doanh nghiệp cần trả lời những câu hỏi cốt lõi: Thị trường nào trên thế giới đang có quy mô nhập khẩu lớn đối với sản phẩm của mình? Xu hướng tăng trưởng trong những năm gần đây ra sao? Và đâu là những thị trường thật sự tiềm năng để doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận một cách bền vững? Việc trả lời đúng các câu hỏi này giúp doanh nghiệp tránh được những quyết định mang tính cảm tính và giảm thiểu rủi ro khi mở rộng xuất khẩu.

Công cụ phân tích thị trường vĩ mô hiệu quả

Một trong những công cụ quan trọng và hoàn toàn miễn phí mà doanh nghiệp xuất khẩu nên sử dụng là Trademap.org, cơ sở dữ liệu thương mại quốc tế do International Trade Centre phát triển. Tại Việt Nam, Cục Xúc tiến Thương mại – Bộ Công Thương cũng đã triển khai nhiều chương trình hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp khai thác Trademap một cách hiệu quả, đặc biệt đối với các doanh nghiệp mới tham gia xuất khẩu.

Trademap cho phép doanh nghiệp tra cứu kim ngạch xuất nhập khẩu theo từng mã HS, xác định các quốc gia nhập khẩu lớn nhất, so sánh thị phần giữa các nước xuất khẩu và theo dõi xu hướng tăng – giảm qua từng năm. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí nghiên cứu thị trường.

Bốn yếu tố trọng tâm trong phân tích thị trường vĩ mô

Khi phân tích thị trường ở cấp độ vĩ mô, doanh nghiệp cần tập trung vào bốn yếu tố chính. Thứ nhất là quy mô thị trường, tức là xác định quốc gia hoặc khu vực nào đang nhập khẩu mặt hàng của doanh nghiệp với kim ngạch lớn. Thứ hai là tốc độ tăng trưởng, phản ánh mức tăng hoặc giảm của kim ngạch nhập khẩu trong giai đoạn từ ba đến năm năm gần đây. Thứ ba là thị phần quốc gia, cho biết Việt Nam hiện đang chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng kim ngạch nhập khẩu của thị trường đó so với các đối thủ cạnh tranh. Cuối cùng là xu hướng dịch chuyển, nhằm đánh giá xem nhu cầu nhập khẩu có đang chuyển từ thị trường này sang thị trường khác hay không.

Chẳng hạn, đối với mặt hàng hạt tiêu, doanh nghiệp cần nắm rõ Mỹ, EU hay Ấn Độ đang nhập khẩu bao nhiêu mỗi năm, đồng thời theo dõi thị trường nào có tốc độ tăng trưởng ổn định và bền vững nhất trong giai đoạn gần đây.

Những sai lầm doanh nghiệp thường gặp

Trong quá trình phân tích thị trường vĩ mô, nhiều doanh nghiệp vẫn mắc phải những sai lầm phổ biến. Thứ nhất là chỉ nhìn vào quy mô thị trường mà bỏ qua tốc độ tăng trưởng, dẫn đến việc lựa chọn những thị trường lớn nhưng đã có dấu hiệu bão hòa. Thứ hai là không phân tích dữ liệu theo đúng mã HS chuẩn, khiến kết quả bị sai lệch và thiếu chính xác. Thứ ba là lựa chọn quá nhiều thị trường cùng lúc, khiến nguồn lực bị phân tán và khó tập trung triển khai hiệu quả.

Case study: Lựa chọn thị trường xuất khẩu thanh long sấy

Một ví dụ điển hình là doanh nghiệp Việt Nam sản xuất thanh long sấy. Doanh nghiệp này bắt đầu bằng việc xác định mã HS 081350 cho nhóm trái cây sấy, sau đó tra cứu dữ liệu trên Trademap. Kết quả cho thấy EU và Mỹ đều có kim ngạch nhập khẩu trái cây sấy ở mức hàng trăm triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, trong vòng năm năm gần đây, EU duy trì mức tăng trưởng ổn định khoảng 8–10% mỗi năm, trong khi thị trường Trung Quốc có nhiều biến động. Từ phân tích đó, doanh nghiệp quyết định lựa chọn Đức và Hà Lan làm thị trường mục tiêu, do đây là hai cửa ngõ nhập khẩu nông sản quan trọng vào châu Âu. Chỉ sau một năm, doanh nghiệp đã ký được hợp đồng xuất khẩu sang Đức và từ đó mở rộng sang các thị trường EU khác.

Chuyển sang bước tiếp theo

Có thể thấy, phân tích thị trường vĩ mô là bước không thể thiếu trong quá trình xây dựng chiến lược xuất khẩu bài bản. Bước này giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng thị trường, tối ưu nguồn lực và nâng cao khả năng thành công khi thâm nhập thị trường quốc tế.

Trong nội dung tiếp theo, SIMEX sẽ tiếp tục phân tích Bước 5 – Xây dựng chiến lược định vị cạnh tranh cho sản phẩm và doanh nghiệp, cũng là bước cuối cùng trong 5 bước phân tích cơ hội thị trường và định vị sản phẩm, nhằm giúp doanh nghiệp xác định rõ vị thế của mình trên thị trường xuất khẩu.